Dunner haar en minder haar zijn twee verschillende dingen. Dikte gaat over de doorsnede van elke haar, dichtheid over het aantal haren per vierkante centimeter. Bij erfelijke haaruitval (androgenetische alopecia) wordt het haar eerst dunner, omdat de haarwortel elke cyclus een kleinere haar maakt. Pas later daalt ook het aantal. Een mix van dikke en dunne haren op dezelfde plek is het vroegste teken.
Dunner haar en minder haar zijn twee verschillende dingen, en bij erfelijke haaruitval (androgenetische alopecia) komt het eerste vóór het tweede. Dikte is de doorsnede van één haar. Dichtheid is het aantal haren op een stuk hoofdhuid. De haarwortel maakt eerst dunnere haren; pas later houdt hij op en daalt het aantal. Wie op één plek dikke en dunne haren door elkaar ziet, kijkt naar het begin.
Wat is het verschil tussen haardikte en haardichtheid?
Haardikte is hoe dik elke afzonderlijke haar is, haardichtheid is hoeveel haren er per vierkante centimeter staan. Je kunt veel dunne haren hebben, dat voelt als slap haar dat niet meer in model blijft. Je kunt ook weinig dikke haren hebben, dat ziet eruit als hoofdhuid die doorschemert.
Het verschil zit in wat de haarwortel doet. Een wortel die kleiner wordt, maakt in de volgende cyclus een dunnere en kortere haar. Dat is miniaturisatie. Een wortel die uiteindelijk stopt, maakt geen haar meer. Dan pas daalt het aantal.
De NHG-Behandelrichtlijn Alopecia beschrijft het beeld van erfelijke haaruitval als “langzaam progressief beloop, vellushaar, meestal geen zichtbare haarfollikels in kale gebieden”. Vellushaar is donshaar: de laatste, dunste versie van een haar voordat de wortel ophoudt. Hoe dat proces in de wortel verloopt, staat in Wat is miniaturisatie van het haar?.
Waarom wordt haar eerst dunner voordat het minder wordt?
Haar wordt eerst dunner omdat de wortel niet in één keer stopt, maar stap voor stap kleinere haren maakt. De dermatoloog Whiting beschreef in 2001 dat miniaturisatie niet geleidelijk gaat, maar “een abrupt proces in grote stappen” is, dat in een levende wortel ook binnen één haarcyclus kan worden teruggedraaid. Een wortel die eenmaal helemaal is gestopt, doet dat niet meer.
Daardoor zie je in het begin op dezelfde plek haren van verschillende dikte naast elkaar. Sommige wortels zijn al een stap kleiner, andere nog niet. Dat verschil is het signaal.
Onderzoekers van de universiteit van Bologna en een Frans onderzoekslab (de Lacharrière en collega’s, 2001) vergeleken dat teken met biopten van de hoofdhuid. Hun conclusie: “diversiteit in haardikte was de belangrijkste en meest nauwkeurige klinische parameter die samenhangt met miniaturisatie van de follikel”. Ze zagen ook dat het aandeel groeiende haren daalde naarmate de dichtheid afnam. Die studie is uitgevoerd met steun van een cosmeticabedrijf; de meting zelf is sindsdien gangbaar bij dermatologen.
Hoe zie je zelf of het om dikte of om aantal gaat?
Je ziet het verschil door naar losse haren te kijken in plaats van naar het geheel. De tabel zet de kenmerken naast elkaar.
| Kenmerk | Haar wordt dunner (dikte) | Haar wordt minder (dichtheid) |
|---|---|---|
| Wat je ziet op één plek | Dikke en dunne haren door elkaar, korte donshaartjes ertussen | Haren even dik, maar verder uit elkaar; hoofdhuid schemert door |
| Hoe het voelt | Slap, valt plat, kapsel houdt minder | Minder volume in de hand, scheiding of kruin breder |
| Onder fel licht of nat | Fijne haartjes die je anders niet opmerkt | Zichtbare hoofdhuid, vooral op de kruin |
| Haren in de douche | Korter en dunner dan je gewone haren | Normale lengte en dikte, maar meer dan 100 tot 120 per dag over weken |
| Fase bij erfelijke haaruitval | Vroeg; de wortel leeft en maakt kleinere haren | Later; een deel van de wortels is gestopt |
| Wat nog kan | Behouden en dikker maken van levende wortels | Behouden van wat er nog staat; gestopte wortels komen niet terug |
Let op: plotseling veel haren van normale lengte en dikte verliezen, overal op het hoofd, past eerder bij tijdelijke uitval na ziekte, stress of een bevalling dan bij erfelijke haaruitval. Thuisarts.nl noemt 100 tot 120 haren per dag als normaal verlies. Het onderscheid met andere oorzaken staat in Is mijn haaruitval erfelijk of iets anders?.
Hoeveel mannen hebben hier op welke leeftijd mee te maken?
Veel, en vaker dan ze zelf opmerken. In een Amerikaans bevolkingsonderzoek (Rhodes en collega’s, 1998) beoordeelde een getrainde observator de hoofden van gezonde mannen van 18 tot 49 jaar op de Norwood-schaal. Bij 42 procent was het patroon al zichtbaar vanaf type III. In de groep van 18 tot 29 jaar was dat 16 procent, in de groep van 40 tot 49 jaar 53 procent.
Het dunner worden gaat aan dat zichtbare stadium vooraf. Daarom valt het de kapper vaak eerder op dan jezelf: hij kijkt van bovenaf naar losse haren, jij kijkt in de spiegel naar het geheel. Welke andere signalen je zelf kunt checken, staat in Wat zijn de eerste tekenen van kaal worden?.
Hoe volg je het zelf zonder te gaan gissen?
Je volgt het door op vaste momenten dezelfde foto’s te maken en één plek op haardikte te bekijken. De spiegel is onbetrouwbaar: je ziet jezelf elke dag en je corrigeert in je hoofd. Een checklist:
- Vaste foto’s. Elke drie maanden, zelfde plek in huis, zelfde daglicht, haar droog en zonder product. Kruin van bovenaf, haarlijn van voren, zijkant links en rechts.
- De scheidingstest. Maak met een kam een rechte scheiding op de kruin en nog één op het achterhoofd. Is de huidstrook op de kruin duidelijk breder, dan is daar de dichtheid lager.
- De dikteblik. Houd een telefoonlamp dicht bij de kruin en kijk op de foto naar de haren bij de scheiding. Zie je dikke naast dunne, korte haren, dan is de wortel bezig kleiner te worden.
- De douchetelling, één week. Vang de haren in de doucheput op en tel ze. Blijft het onder ongeveer 120 per dag, dan is het aantal niet het probleem, ook al voelt het haar dunner.
- Vergelijk met je familie. Vraag naar het patroon van vader, broers en beide opa’s. Bij erfelijke haaruitval is dat de beste voorspeller van waar het heen gaat.
Wie dunner wordend haar ziet op kruin of slapen terwijl de zijkanten normaal blijven, kijkt vrijwel zeker naar erfelijke haaruitval in een vroeg stadium. Dat is het stadium waarin een levende wortel nog iets te behouden heeft. Wat daarvoor wel en niet werkt, van medisch tot natuurlijk, staat in de vergelijking van de vijf behandelingen.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of mijn haar dunner wordt of dat ik minder haar heb?
Kijk naar de haren zelf. Zie je op één plek dikke en dunne haren door elkaar, dan worden de haren dunner. Zie je overal even dikke haren maar meer hoofdhuid, dan neemt het aantal af. Bij erfelijke haaruitval begint het bijna altijd met het eerste.
Hoeveel haren per dag verliezen is normaal?
Thuisarts.nl noemt 100 tot 120 haren per dag als normaal. Meer haren in de douche zegt pas iets als het weken aanhoudt, of als er tegelijk een plek dunner wordt.
Kan dunner wordend haar weer dikker worden?
Een levende haarwortel die kleinere haren is gaan maken, kan volgens de dermatoloog Whiting binnen één haarcyclus weer een dikkere haar maken. Een wortel die gestopt is, komt niet terug. Daarom telt het moment waarop je ingrijpt.
Wat meet een dermatoloog als hij naar dunner haar kijkt?
Vaak de verschillen in haardikte op één plek, met een vergrootglas of dermatoscoop. Volgens onderzoek uit 2001 is die diversiteit in haardikte het nauwkeurigste klinische teken van miniaturisatie.
Bronnen
- de Lacharrière O et al. (2001). Hair diameter diversity: a clinical sign reflecting the follicle miniaturization. Arch Dermatol.
- Whiting DA (2001). Possible mechanisms of miniaturization during androgenetic alopecia or pattern hair loss. J Am Acad Dermatol.
- Rhodes T et al. (1998). Prevalence of male pattern hair loss in 18-49 year old men. Dermatol Surg.
- Nederlands Huisartsen Genootschap: NHG-Behandelrichtlijn Alopecia
- Thuisarts.nl: Ik heb haaruitval, wat kan het zijn?
