Minoxidil werkt alleen als een enzym in de haarwortel, sulfotransferase, het omzet in de werkzame vorm minoxidilsulfaat. De hoeveelheid van dat enzym verschilt sterk per persoon. Wie er weinig van heeft, merkt weinig van minoxidil, hoe trouw hij ook smeert. Het enzym verandert niet door langer gebruik.
Minoxidil werkt alleen als de haarwortel het zelf kan activeren. Daarvoor is een enzym nodig, sulfotransferase, dat minoxidil omzet in de werkzame vorm minoxidilsulfaat. Hoeveel van dat enzym iemand heeft, verschilt sterk per persoon. Dat verklaart waarom twee mannen hetzelfde flesje gebruiken en de een resultaat ziet en de ander niet.
Wat doet minoxidil in de haarwortel?
Minoxidil is een voorloperstof: een stof die pas werkt nadat het lichaam hem heeft omgebouwd. De vloeistof of het schuim dat je op je hoofdhuid smeert, doet zelf nog niets voor het haar.
De ombouw gebeurt in de buitenste wortelschede, de laag cellen rond de haarwortel. Daar zit het enzym sulfotransferase. Een enzym is een eiwit dat een chemische reactie versnelt. Sulfotransferase hangt een sulfaatgroep aan minoxidil. Het resultaat is minoxidilsulfaat, en dat is de stof die de haarwortel beïnvloedt.
Wat minoxidilsulfaat daarna precies doet, is minder zeker dan vaak wordt beweerd. Messenger en Rundegren schreven in 2004 dat het werkingsmechanisme van minoxidil op haargroei nog maar zeer beperkt begrepen is. Wat gemeten is: het verkort de rustfase van het haar, verlengt de groeifase en vergroot kleine haarzakjes.
Waarom verschilt het enzym per persoon?
De activiteit van sulfotransferase in de hoofdhuid loopt sterk uiteen tussen mensen. Goren en collega’s (2018) schrijven dat dit verschil de wisselende reactie op minoxidil verklaart.
De cijfers:
- Ongeveer 40 procent van de gebruikers krijgt hergroei met minoxidil 5 procent (Goren 2014).
- Een test op enzymactiviteit in geplukte haren sloot in een analyse 95,9 procent van de non-responders uit (Goren 2014).
Het tweede cijfer laat zien hoe sterk het verband is. Wie weinig enzym heeft, reageert vrijwel nooit. Daarbij hoort een kanttekening: het onderzoek komt grotendeels van één groep, die verbonden is aan het bedrijf dat de test ontwikkelde. Onafhankelijke herhaling is beperkt.
Verandert het enzym als je langer smeert?
Nee. De enzymactiviteit blijft stabiel tijdens het gebruik van minoxidil. Dat is gemeten bij 120 personen, voor en na behandeling (Goren 2018).
Bij sommige enzymen in het lichaam werkt het anders. Die worden actiever als ze vaker met een stof in aanraking komen. Voor sulfotransferase in de haarwortel is dat niet gevonden.
De praktische betekenis: een jaar doorsmeren maakt van een non-responder geen responder. Wie na zes maanden correct gebruik niets ziet, hoeft niet te hopen dat maand twaalf het verschil maakt. Hoe je dat herkent staat in Minoxidil werkt niet bij mij: ben ik een non-responder?.
Wat beïnvloedt het enzym wel?
Twee stoffen zijn onderzocht, met elk een tegengesteld effect. In beide gevallen gaat het om enzymmetingen, niet om gemeten haargroei.
| Stof | Effect op het enzym | Studie | Beperking |
|---|---|---|---|
| Tretinoïne, uit de vitamine A-familie (retinoïden) | Hoger: 43 procent van de voorspelde non-responders werd na 5 dagen als responder voorspeld | Sharma 2019 | Enzymmeting, geen haargroei gemeten. Receptmiddel, kan irritatie geven |
| Lage dosis aspirine (75 tot 81 mg per dag) | Lager: voorspelde responders gingen van 50 naar 27 procent na 14 dagen | Goren 2018 | 24 personen, enzymmeting, geen haargroei gemeten |
| Minoxidil zelf | Geen verandering | Goren 2018 | 120 personen |
Gebruik je aspirine op voorschrift, bijvoorbeeld voor je hart? Stop daar nooit zelf mee vanwege je haar. Bespreek het met je huisarts of voorschrijver.
Wat zegt dit over de oorzaak van haaruitval?
Het enzym verklaart waarom minoxidil wel of niet aanslaat. Het verklaart niet waarom je haar verliest.
De oorzaak van erfelijke haaruitval (androgenetische alopecia) is DHT (dihydrotestosteron). Dat hormoon maakt gevoelige haarwortels op de kruin en bij de slapen elke haarcyclus een beetje kleiner. Hoe dat werkt staat in DHT en haaruitval uitgelegd en Wat is miniaturisatie van het haar?.
Minoxidil remt DHT niet. Ook bij de man met veel enzym loopt de oorzaak door. En de man met weinig enzym heeft twee problemen tegelijk: de oorzaak loopt door en het middel wordt niet geactiveerd.
Dat is ook het goede nieuws. Middelen die DHT remmen, zoals finasteride, hebben het enzym sulfotransferase niet nodig. Een slechte reactie op minoxidil voorspelt dus niets over de reactie op een DHT-remmer.
Wat kun je hiermee?
Drie dingen om te onthouden:
- Het ligt niet aan je discipline. De reactie op minoxidil wordt vooral bepaald door een enzym waar je geen invloed op hebt.
- Zes maanden is genoeg om het te weten. Het enzym verandert niet door langer gebruik.
- Minoxidil is één van meerdere opties. De vergelijking van de 5 behandelingen laat zien welke aanpak wat doet, gerangschikt op bewijs.
Veelgestelde vragen
Waarom werkt minoxidil niet bij iedereen?
Omdat minoxidil eerst geactiveerd moet worden door het enzym sulfotransferase in de haarwortel. Dat enzym is bij de ene man veel actiever dan bij de andere, schrijven Goren en collega's (2018).
Kan ik mijn enzym trainen door langer te smeren?
Nee. In een studie met 120 personen bleef de activiteit van sulfotransferase stabiel tijdens het gebruik van minoxidil. Langer smeren maakt van een non-responder geen responder.
Ligt het aan mij als minoxidil niet werkt?
Meestal niet. De reactie op minoxidil wordt vooral bepaald door de enzymactiviteit in de haarwortel. Daar heb je met je smeergedrag geen invloed op.
Werkt minoxidil op de oorzaak van erfelijke haaruitval?
Nee. De oorzaak is DHT (dihydrotestosteron). Minoxidil remt DHT niet. Het verlengt de groeifase van het haar, ook bij mannen bij wie het goed aanslaat.
Bronnen
- Goren A et al. (2018). The effect of topical minoxidil treatment on follicular sulfotransferase enzymatic activity. J Biol Regul Homeost Agents 32(4):937-940.
- Goren A et al. (2014). Clinical utility and validity of minoxidil response testing in androgenetic alopecia. Dermatol Ther 28(1):13-16.
- Messenger AG, Rundegren J (2004). Minoxidil: mechanisms of action on hair growth. Br J Dermatol 150(2):186-194.
- Goren A et al. (2018). Low-dose daily aspirin reduces topical minoxidil efficacy in androgenetic alopecia patients. Dermatol Ther 31(6):e12741.
- Sharma A et al. (2019). Tretinoin enhances minoxidil response in androgenetic alopecia patients by upregulating follicular sulfotransferase enzymes. Dermatol Ther 32(3):e12915.
