Ja, in onderzoek bestaat zo'n test. Hij meet in een paar geplukte haren het enzym dat minoxidil activeert en sloot in een analyse 95,9 procent van de non-responders uit. In Nederland is de test geen onderdeel van de gewone zorg bij huisarts of dermatoloog. De praktische test blijft daarom zes maanden correct gebruik met foto's.
Ja, in onderzoek bestaat een test die voorspelt of minoxidil bij iemand aanslaat. De test meet in een paar geplukte haren het enzym dat minoxidil activeert. In Nederland hoort hij niet bij de gewone zorg van huisarts of dermatoloog. Voor de meeste mannen blijft de praktische test daarom: zes maanden correct gebruiken en foto’s vergelijken.
Wat meet de minoxidil-responstest?
De test meet de activiteit van het enzym sulfotransferase in de haarwortel. Dat enzym zet minoxidil om in minoxidilsulfaat, de werkzame vorm. Zonder die omzetting doet minoxidil niets voor het haar.
De hoeveelheid enzym verschilt sterk per persoon. Wie weinig heeft, reageert slecht. De achtergrond staat in Waarom werkt minoxidil bij de ene man wel en bij de andere niet?.
Voor de test worden enkele haren met wortel uitgetrokken. In het lab worden ze in contact gebracht met minoxidil. Een kleurreactie laat zien hoeveel er wordt omgezet. Ligt de uitkomst onder een drempel, dan is iemand een voorspelde non-responder.
Hoe goed voorspelt de test?
De test is vooral goed in het aanwijzen van wie niet gaat reageren. Goren en collega’s (2014) analyseerden afgeronde en lopende studies. Hun conclusie: de test sloot 95,9 procent van de non-responders op minoxidil uit.
De auteurs leggen ook uit waarom zo’n test nut zou hebben. De reactie op minoxidil 5 procent wordt pas na 3 tot 6 maanden zichtbaar, en ongeveer 40 procent van de patiënten krijgt hergroei. Een test vooraf bespaart de rest een half jaar smeren zonder resultaat.
Daar horen kanttekeningen bij:
- De bron. Het onderzoek komt grotendeels van één groep. De eerste auteur is verbonden aan het bedrijf dat de test ontwikkelde.
- De omvang. Het gaat om een analyse van enkele kleinere studies, niet om één groot onafhankelijk onderzoek.
- De uitkomst is een voorspelling. Een voorspelde responder heeft geen garantie op resultaat.
Is de test in Nederland te krijgen?
De test is in Nederland geen onderdeel van de standaardzorg. Thuisarts.nl, de site van het Nederlands Huisartsen Genootschap, noemt hem niet bij kaalheid bij mannen. Apotheek.nl noemt hem niet bij minoxidil. Een huisarts of dermatoloog bepaalt de werking van minoxidil in de praktijk door het te laten proberen.
Wij hebben voor dit artikel geen Nederlandse zorgverlener gevonden die de test als vast onderdeel aanbiedt. Dat kan veranderen. Kom je een aanbieder tegen, stel dan drie vragen:
- Welk laboratorium voert de test uit, en is de methode dezelfde als in de gepubliceerde studies?
- Wat kost het, en wat doe je met de uitslag?
- Is er een arts betrokken die de uitslag met je bespreekt?
Wat is het alternatief zonder test?
Het alternatief is de proef op de som: zes maanden correct gebruik. Dat kost tijd, maar het geeft een antwoord dat geen labtest kan verbeteren. Je meet namelijk direct waar het om gaat: je haar.
| Enzymtest vooraf | Zes maanden proberen | |
|---|---|---|
| Wat het meet | Enzymactiviteit in geplukte haren | Het werkelijke effect op je haar |
| Hoe lang het duurt | Dagen | Zes maanden |
| Beschikbaar in Nederland | Geen standaardzorg | Ja, minoxidil is zonder recept te koop |
| Bewijs | Sloot 95,9 procent van de non-responders uit (Goren 2014) | Termijn van Apotheek.nl en Thuisarts.nl |
| Zwakte | Beperkt onafhankelijk bevestigd | Je verliest tijd als het niet werkt |
Zo maak je van die zes maanden een eerlijke test:
- Maak op dag 1 foto’s van voorkant, bovenkant en kruin, bij daglicht.
- Gebruik de sterkte van 5 procent, elke dag, op de hoofdhuid.
- Sla geen weken over.
- Maak op maand 6 dezelfde foto’s op dezelfde plek.
- Vergelijk de foto’s naast elkaar.
Apotheek.nl schrijft dat het effect pas merkbaar is vanaf vier maanden, en dat verder gebruik niet zinvol is als er binnen zes maanden geen verbetering is. De details staan in Hoe lang moet je minoxidil proberen voordat je weet of het werkt?.
Kan de uitslag van zo’n test veranderen?
Niet door minoxidil zelf. Goren en collega’s (2018) maten het enzym bij 120 personen voor en na behandeling. De activiteit bleef stabiel.
Wel door andere stoffen. In een kleine studie verlaagde een dagelijkse lage dosis aspirine de enzymactiviteit. Zie Aspirine en minoxidil. Tretinoïne, uit de vitamine A-familie (retinoïden), verhoogde hem juist. Zie Minoxidil en tretinoïne combineren. In beide gevallen ging het om enzymmetingen en niet om gemeten haargroei.
Wat heb je aan de uitkomst?
Een uitkomst, van een test of van zes maanden proberen, helpt alleen als je er iets mee doet.
Ben je een responder, dan weet je dat minoxidil voor jou zin heeft. Het remt de oorzaak van erfelijke haaruitval (androgenetische alopecia) alleen niet. Die oorzaak is DHT (dihydrotestosteron).
Ben je een non-responder, dan weet je dat doorgaan met minoxidil alleen geen zin heeft. Een DHT-remmer zoals finasteride werkt via een ander mechanisme en hangt niet van dit enzym af. Dat is een receptmiddel. Een arts beoordeelt of het past: de huisarts, een dermatoloog of een Nederlandse online dienst. De vergelijking van de medische routes in Nederland laat zien wat elke route inhoudt en wie er beoordeelt.
Veelgestelde vragen
Kan ik in Nederland een minoxidil-responstest laten doen?
De test is geen onderdeel van de standaardzorg bij huisarts of dermatoloog in Nederland. Thuisarts.nl noemt hem niet. In de praktijk beoordeel je de werking na zes maanden gebruik.
Hoe betrouwbaar is de minoxidil-responstest?
In een analyse van Goren en collega's (2014) sloot de test 95,9 procent van de non-responders uit. Het onderzoek komt grotendeels van de groep die de test ontwikkelde. Onafhankelijke bevestiging is beperkt.
Hoe werkt de test?
Er worden enkele haren met wortel geplukt. In het lab wordt gemeten hoe actief het enzym sulfotransferase is. Dat enzym zet minoxidil om in de werkzame vorm.
Wat doe ik als ik geen test kan krijgen?
Gebruik minoxidil zes maanden correct en vergelijk foto's van maand 0 en maand 6. Zie je geen effect, bespreek dan met een arts een aanpak die de oorzaak remt.
Bronnen
- Goren A et al. (2014). Clinical utility and validity of minoxidil response testing in androgenetic alopecia. Dermatol Ther 28(1):13-16.
- Goren A et al. (2018). The effect of topical minoxidil treatment on follicular sulfotransferase enzymatic activity. J Biol Regul Homeost Agents 32(4):937-940.
- Goren A et al. (2018). Low-dose daily aspirin reduces topical minoxidil efficacy in androgenetic alopecia patients. Dermatol Ther 31(6):e12741.
- Thuisarts.nl: Ik word kaal (man)
- Apotheek.nl: minoxidil op de huid