In de enige grote gerandomiseerde studie met finasteride 1 milligram bij 181 jonge mannen veranderden het aantal zaadcellen, hun beweeglijkheid en hun vorm na 48 weken niet. Bij de vijf keer hogere prostaatdosis daalde het aantal zaadcellen tijdelijk en herstelde het na stoppen. Meldingen in bijwerkingendatabases geven een signaal, geen bewijs van oorzaak. Wie een kinderwens heeft, bespreekt het middel met de arts en overlegt over stoppen of een lagere blootstelling.
Finasteride in de haardosis van 1 milligram had in de grootste gerandomiseerde studie geen meetbaar effect op de zaadcellen van jonge mannen. Bij 181 mannen van 19 tot 41 jaar veranderden aantal, beweeglijkheid en vorm na 48 weken niet. Bij de vijf keer hogere prostaatdosis daalde het aantal zaadcellen wel tijdelijk, met herstel na stoppen. Wie een kinderwens heeft, bespreekt het middel met de arts, want de gemiddelde man in een studie is niet elke man.
Wat doet finasteride met het hormoon dat voor sperma nodig is?
Finasteride verlaagt DHT (dihydrotestosteron), niet testosteron. Het middel remt het enzym 5-alfa-reductase, dat testosteron omzet in DHT. Testosteron zelf blijft op peil of stijgt zelfs licht, omdat er minder wordt omgezet. De aanmaak van zaadcellen is vooral afhankelijk van testosteron in de zaadbal, en veel minder van DHT.
Dat is de reden waarom onderzoekers geen groot effect op sperma verwachtten, maar het wel wilden meten. Bij de hoge prostaatdosis van 5 milligram was al bekend dat het volume van het ejaculaat met ongeveer een kwart daalt, omdat de prostaat en de zaadblaasjes op DHT reageren. De vraag was of de haardosis dat ook doet. Hoe het mechanisme precies werkt, staat in DHT en haaruitval uitgelegd.
Wat vond de studie met finasteride 1 mg bij jonge mannen?
De studie vond geen effect op de zaadcellen. Overstreet en collega’s publiceerden in 1999 een dubbelblinde, placebogecontroleerde studie waarin 181 mannen van 19 tot 41 jaar 48 weken lang finasteride 1 milligram of een placebo kregen, gevolgd door 60 weken zonder middel. Bij 79 van hen werd het sperma herhaaldelijk onderzocht.
De uitkomst, in de woorden van de auteurs: “er waren geen significante effecten van finasteride 1 mg op de spermaconcentratie, het totale aantal zaadcellen per ejaculaat, de beweeglijkheid of de vorm”. Het volume van het ejaculaat daalde met 11 procent in de finasteridegroep en met 8 procent in de placebogroep; dat verschil was niet significant. De prostaat werd 2,6 procent kleiner en het PSA daalde licht, allebei omkeerbaar na stoppen.
Eén kanttekening: de studie is uitgevoerd met de fabrikant van het middel als sponsor en met een onderzoeker van de fabrikant als medeauteur. Dat maakt de meting niet onjuist, maar het is goed om te weten.
Wat gebeurt er bij een hogere dosis?
Bij een hogere dosis daalt het aantal zaadcellen tijdelijk, en herstelt het na stoppen. Amory en collega’s gaven in 2007 aan 99 gezonde mannen een jaar lang dutasteride 0,5 milligram, finasteride 5 milligram of een placebo. Finasteride 5 milligram is de prostaatdosis, vijf keer de haardosis.
Het totale aantal zaadcellen daalde na 26 weken met 34 procent bij finasteride en 29 procent bij dutasteride. Na 52 weken was het verschil met de uitgangswaarde niet meer significant, en 24 weken na stoppen zat finasteride op 6 procent onder de start. De beweeglijkheid daalde met 6 tot 12 procent. De vorm van de zaadcellen veranderde niet. De auteurs concluderen dat de daling van DHT “samenhangt met milde dalingen in spermaparameters die omkeerbaar lijken na het staken”.
| Studie | Dosis | Wie | Wat is gemeten | Uitkomst |
|---|---|---|---|---|
| Overstreet 1999 | Finasteride 1 mg (haardosis) | 181 mannen, 19 tot 41 jaar, 48 weken | Concentratie, aantal, beweeglijkheid, vorm, volume | Geen significant effect; volume 11 tegen 8 procent lager bij placebo |
| Amory 2007 | Finasteride 5 mg (prostaatdosis) en dutasteride 0,5 mg | 99 gezonde mannen, 52 weken plus 24 weken na stoppen | Aantal, beweeglijkheid, vorm, volume, hormonen | Aantal tijdelijk 34 procent lager; beweeglijkheid 6 tot 12 procent lager; herstel na stoppen |
| Gong 2026 | Finasteride, dutasteride, minoxidil (alle doses) | Meldingen in de bijwerkingendatabases van de VS (2004-2025) en Europa (2002-2025) | Of onvruchtbaarheid vaker gemeld wordt dan verwacht | Signaal voor alle drie, het sterkst voor finasteride; geen incidentie, geen oorzaak |
| Piraccini 2022 | Finasteride op de hoofdhuid (fase III) | 458 mannen, 24 weken | Haartelling, DHT in het bloed, opname | DHT in het bloed daalde 34,5 procent tegenover 55,6 procent bij de tablet; sperma niet gemeten |
Wat betekenen de meldingen van onvruchtbaarheid?
De meldingen betekenen dat onvruchtbaarheid bij finasteride vaker gemeld wordt dan je op grond van toeval zou verwachten, niet dat het middel het veroorzaakt. Gong en collega’s analyseerden in 2026 de bijwerkingendatabases van de Amerikaanse en de Europese geneesmiddelenautoriteit. Ze vonden een signaal voor finasteride, dutasteride en minoxidil, met finasteride als sterkste.
De auteurs schrijven zelf dat het om rapportagesignalen gaat. Zo’n database telt meldingen van artsen en gebruikers. Wie meer in het nieuws is, wordt vaker gemeld. Er staat niet in hoeveel mannen het middel gebruiken, en meestal ook niet of er andere oorzaken waren. Een signaal is een reden voor onderzoek, geen uitkomst van onderzoek. Hoe de bredere discussie over bijwerkingen in elkaar zit, staat in Finasteride en libido.
Wat is het verschil bij finasteride op de hoofdhuid?
Bij finasteride op de hoofdhuid komt minder middel in het bloed, en daalt het DHT in het bloed minder. In de fase III-studie van Piraccini en collega’s (2022) bij 458 mannen was de hoogste concentratie in het bloed meer dan 100 keer lager dan bij de tablet. Het DHT in het bloed daalde met 34,5 procent, tegenover 55,6 procent bij de tablet. De meeste auteurs van die studie zijn verbonden aan de fabrikant van de spray.
Wat ontbreekt: een studie die bij de topische vorm het sperma meet. Dat minder middel in het bloed minder effect betekent, is aannemelijk maar niet gemeten. Wie kiest voor de topische vorm vanwege een kinderwens, doet dat dus op grond van de blootstelling, niet op grond van een spermastudie. De verschillen tussen beide vormen staan in Finasteride smeren of slikken.
Wat bespreek je met de arts bij een kinderwens?
Je bespreekt of doorgaan verstandig is, en wat de alternatieven zijn. Een checklist voor dat gesprek:
- Hoe lang willen we proberen en vanaf wanneer? Een effect van de hoge dosis herstelde in de studie binnen maanden na stoppen; finasteride zelf is binnen dagen uit het lichaam.
- Is er al iets bekend over de vruchtbaarheid? Bij een normaal spermabeeld is er volgens de studie bij de haardosis geen reden om te stoppen. Bij een al verminderde vruchtbaarheid kan de arts tijdelijk stoppen voorstellen.
- Wat gebeurt er met mijn haar als ik stop? Het Farmacotherapeutisch Kompas schrijft dat het effect 9 tot 12 maanden na staken verdwenen is. De tijdlijn staat in Wat gebeurt er als je stopt met finasteride?.
- Is een lagere blootstelling een optie? De topische vorm, of een lagere sterkte via een bereidingsapotheek, verlaagt wat er in het bloed komt.
- Hoe bescherm ik mijn partner? Zwangere vrouwen mogen volgens de bijsluiter geen gebroken of fijngemaakte tabletten aanraken. Bij een lotion: handen wassen en de hoofdhuid laten drogen voor contact.
Wie een lotion met finasteride gebruikt, bespreekt ook de omgang met anderen in huis. Die punten staan in Is topische finasteride veilig?. Welke medische routes in Nederland een arts bij dat gesprek betrekken, staat in de vergelijking van de beste behandelingen.
Veelgestelde vragen
Beïnvloedt finasteride 1 mg de kwaliteit van sperma?
In een gerandomiseerde studie bij 181 mannen van 19 tot 41 jaar had finasteride 1 milligram na 48 weken geen significant effect op de concentratie, het totale aantal, de beweeglijkheid of de vorm van zaadcellen.
Moet ik stoppen met finasteride als we zwanger willen worden?
Dat is een afweging met je arts. De studies bij de haardosis laten geen effect op sperma zien, maar bij een al verminderde vruchtbaarheid kiezen artsen soms voor stoppen. Na stoppen herstelt een eventueel effect in de studies binnen maanden.
Is finasteride gevaarlijk voor mijn zwangere partner?
Het risico zit in direct contact met het middel. Zwangere vrouwen mogen gebroken of fijngemaakte tabletten niet aanraken, en bij een lotion op de hoofdhuid let je op aanraking van de plek tot die droog is. Via sperma is volgens de registratiestudies geen schadelijke hoeveelheid aangetoond.
Zijn er meldingen van onvruchtbaarheid door finasteride?
Ja, in de bijwerkingendatabases van de Verenigde Staten en Europa. De onderzoekers die dat in 2026 analyseerden, schrijven zelf dat zulke meldingen een signaal zijn en geen bewijs van oorzaak of van hoe vaak het voorkomt.
Verschilt dit bij finasteride op de hoofdhuid?
Bij de topische vorm komt veel minder van het middel in het bloed en daalt het DHT in het bloed minder dan bij de tablet. Specifiek onderzoek naar sperma bij de topische vorm ontbreekt nog.
Bronnen
- Overstreet JW et al. (1999). Chronic treatment with finasteride daily does not affect spermatogenesis or semen production in young men. J Urol.
- Amory JK et al. (2007). The effect of 5alpha-reductase inhibition with dutasteride and finasteride on semen parameters and serum hormones in healthy men. J Clin Endocrinol Metab.
- Gong Z et al. (2026). Androgenetic alopecia medications and male infertility: a pharmacovigilance analysis of FAERS and EudraVigilance. PLoS One.
- Piraccini BM et al. (2022). Efficacy and safety of topical finasteride spray solution for male androgenetic alopecia: a phase III, randomized, controlled clinical trial. J Eur Acad Dermatol Venereol.
- Farmacotherapeutisch Kompas: finasteride (bij alopecia)
