De eerste tekenen van erfelijk kaal worden zijn geen haren in de douche, maar een veranderend patroon: inhammen bij de slapen die dieper worden, een kruin die bij fel licht doorschijnt, kortere en fijnere haren op die plekken, en een haarlijn die op foto's van drie jaar geleden lager stond. Iedereen verliest 100 tot 120 haren per dag, schrijft Thuisarts.nl, dus het aantal haren zegt weinig. Het patroon zegt alles. Zie je drie of meer van de zeven signalen in dit artikel, dan is het tijd om foto's te maken en een arts te laten meekijken.
De eerste tekenen van erfelijk kaal worden zijn veranderingen in het patroon van je haar, niet het aantal haren dat uitvalt. Inhammen bij de slapen die dieper worden, een kruin die bij fel licht doorschijnt, kortere en fijnere haren op precies die plekken, en een haarlijn die hoger staat dan op foto’s van een paar jaar geleden. Iedereen verliest volgens Thuisarts.nl 100 tot 120 haren per dag, dus de haren in de douche zeggen weinig. Hieronder staan de zeven signalen die wel iets zeggen, en hoe je ze zelf in tien minuten checkt.
Waarom merk je kaal worden zo laat?
Omdat het langzaam gaat, omdat je hersenen dagelijkse veranderingen wegfilteren, en omdat de plekken waar het begint buiten je eigen blikveld liggen.
Erfelijke haaruitval (androgenetische alopecia) is een proces van jaren. Thuisarts.nl schrijft: “Het kaal worden duurt vaak jaren.” Elke haarcyclus wordt de haar op de gevoelige plekken iets dunner en korter. Whiting (2001) beschreef dit als miniaturisatie: een dikke haar wordt over meerdere cycli een fijne, lichte haar. Een verandering van een paar procent per jaar zie je niet in de spiegel, zeker niet als je elke dag kijkt.
Bovendien begint het op de kruin en in de hoeken bij de slapen. De kruin zie je zelf nooit. De hoeken zie je alleen als je je haar naar achteren doet. Vandaar dat het vaak de kapper is die het als eerste zegt, of een foto van een feest waarop je jezelf van boven ziet. Lees ook mijn kapper zegt dat ik kaal word.
Welke zeven signalen wijzen op erfelijk kaal worden?
Zeven signalen, waarvan de eerste vier over het patroon gaan en de laatste drie over de haren zelf. Drie of meer is reden om te handelen.
| Signaal | Hoe je het checkt | Wat het betekent |
|---|---|---|
| 1. De hoeken bij je slapen wijken terug | Haar naar achteren, foto van voren. Staan de hoeken duidelijk hoger dan het midden van de haarlijn? | Het klassieke begin, Norwood 2 tot 3 |
| 2. Je kruin schijnt door bij fel licht | Foto van boven onder een lamp of in de zon, liefst met nat haar | Miniaturisatie op de kruin; bij nat haar zie je de hoofdhuid eerlijker |
| 3. Je haarlijn staat hoger dan op oude foto’s | Leg een foto van drie tot vijf jaar geleden naast een nieuwe, zelfde hoek | Verandering is het bewijs; een hoog voorhoofd alleen is geen teken |
| 4. De zijkanten en achterkant blijven dik | Vergelijk de dichtheid boven je oren met die op de kruin | Past bij erfelijke uitval; die spaart de kraag |
| 5. De haren op de dunne plek zijn korter en fijner | Pak een haar van de kruin en een uit je nek; vergelijk dikte en lengte | Miniaturisatie, het kenmerk dat erfelijke uitval onderscheidt van al de rest |
| 6. Je kapsel houdt minder goed | Kuif zakt, scheiding wordt breder, haar “valt plat” | Minder volume door dunnere haren |
| 7. Je hoofdhuid verbrandt sneller in de zon | Rode kruin na een dag buiten zonder pet | Minder bedekking dan je denkt |
Norwood beschreef in 1975 bij 1.000 mannen de stadia van dit patroon: van lichte inhammen (stadium 2) via een dunne kruin (stadium 3 vertex) naar het hoefijzer (stadium 7). De eerste tekenen in de tabel horen bij stadium 2 en 3. Dat is het stadium waarin de meeste haarzakjes nog leven en er het meest te behouden is.
Wat is het verschil met gewone haaruitval?
Erfelijk kaal worden volgt een patroon en maakt de haren dunner; tijdelijke haaruitval is verspreid en de uitgevallen haren zijn normaal dik.
Tijdelijke haaruitval heet telogeen effluvium. Headington (1993) beschreef hoe een lichamelijke schok, zoals een hoge koorts, een operatie, een crash-dieet of een zware stressperiode, veel haren tegelijk in de rustfase duwt. Twee tot drie maanden later vallen ze uit, over het hele hoofd. Dat schrikt af, maar het herstelt meestal vanzelf zodra de oorzaak weg is.
Zo houd je de twee uit elkaar:
- Waar? Erfelijk: slapen en kruin. Tijdelijk: overal, ook de zijkanten.
- Hoe snel? Erfelijk: maanden tot jaren. Tijdelijk: opeens veel, een paar weken lang.
- Welke haren? Erfelijk: steeds dunner en korter. Tijdelijk: normale, volgroeide haren met een wit bolletje aan het eind.
- Wat ging eraan vooraf? Erfelijk: niets bijzonders, wel vaak familie met hetzelfde. Tijdelijk: een ziekte, operatie, dieet of stress twee tot drie maanden eerder.
Beide kunnen tegelijk voorkomen. Een stressperiode maakt bestaande erfelijke uitval tijdelijk zichtbaarder. Twijfel je, of zie je kale ronde plekken, jeuk of schilfers, dan hoort de huisarts ernaar te kijken.
Speelt familie een rol bij de eerste tekenen?
Ja, en het gaat om beide kanten van de familie, niet alleen om opa van moederskant.
Hillmer en collega’s (2005) vonden dat variatie in het gen voor de androgeenreceptor, dat op het X-chromosoom ligt en dus van je moeder komt, de belangrijkste erfelijke factor is bij vroeg kaal worden. Maar het is niet de enige. Latere studies vonden honderden erfelijke varianten, verspreid over het hele genoom, dus ook via je vader. Een kale vader of opa aan een van beide kanten maakt de eerste tekenen waarschijnlijker, maar voorspelt niet precies wanneer of hoe ver. Meer daarover in is kaalheid erfelijk.
Praktisch: heb je familie die vroeg kaal werd, dan is een jaarlijkse foto van je kruin en haarlijn vanaf je twintigste een goede gewoonte. Het kost niets en het maakt signaal 3 in de tabel controleerbaar.
Hoe doe je de zelfcheck in tien minuten?
Met vier foto’s bij hetzelfde licht, een oude foto ter vergelijking, en de tabel hierboven.
- Ga overdag bij een raam staan, zonder direct zonlicht in de lens. Haar droog en gekamd zoals altijd.
- Foto 1: van voren, haar naar achteren, camera op ooghoogte. Kijk naar de hoeken.
- Foto 2: van boven, camera recht boven je hoofd. Iemand anders of een selfiestick helpt. Kijk naar de kruin.
- Foto 3: van achteren, iets van boven. Kijk of de kruin een cirkel toont.
- Foto 4: dezelfde foto van boven, maar met nat haar. Nat haar laat de hoofdhuid eerlijker zien.
- Zoek een oude foto met een vergelijkbare hoek en leg ze naast elkaar.
- Tel je signalen in de tabel. Bewaar de foto’s met de datum. Herhaal het over een half jaar bij hetzelfde raam.
Drie of meer signalen, of een duidelijk verschil met de oude foto: dan is dit het moment. Niet om in paniek te raken, wel om te bepalen wat je gaat doen. Lees kale plek op de kruin, komt dat terug over wat er nog te behouden is.
Wat doe je met de uitkomst?
Vergelijken wat werkt, en een arts laten meekijken voordat je zelf iets bij de drogist haalt.
Thuisarts.nl is helder over wat niet helpt bij erfelijke haaruitval: dieet, vitamines, shampoo en crème. Wat wel iets doet, zijn middelen die op DHT (dihydrotestosteron) of op de groeifase van de haar ingrijpen. Welke van de vijf behandelingen bij jouw stadium past, is een gesprek met een arts. Dat kan via de huisarts of via een Nederlandse online dienst met een arts die je beoordeelt en belt; Kádeso Labs is daar een voorbeeld van.
Lees verder
- Mijn kapper zegt dat ik kaal word over waarom anderen het eerder zien.
- Is kaalheid erfelijk? over wat de genen doen.
- Kale plek op de kruin: komt dat terug? over dun tegenover kaal.
- De 5 behandelingen vergeleken.
Conclusie
De eerste tekenen van kaal worden zitten in het patroon: terugwijkende hoeken, een doorschijnende kruin, fijnere haren op die plekken en een haarlijn die op oude foto’s lager stond. Het aantal haren in de douche is geen maat. Tien minuten met een telefoon en een oude foto zeggen meer dan een jaar twijfelen voor de spiegel. Wie vroeg kijkt, heeft het meest te behouden.
Veelgestelde vragen
Hoeveel haren per dag verliezen is normaal?
Volgens Thuisarts.nl verliest iedereen 100 tot 120 haren per dag. Dat hoort bij de normale haarcyclus. Meer haren in de douche na een drukke periode of een griep is meestal tijdelijk en geen teken van kaal worden.
Op welke leeftijd beginnen de eerste tekenen?
Bij veel mannen tussen de 20 en 30, soms al rond de 17 of 18. Thuisarts.nl schrijft dat 8 van de 10 mannen van 70 ermee te maken krijgen. Hoe jonger het begint, hoe verder het patroon later meestal komt als je niets doet.
Hoe zie ik het verschil tussen kaal worden en tijdelijke haaruitval?
Erfelijke haaruitval zit bij de slapen en op de kruin, gaat langzaam en de haren op die plek worden dunner en korter. Tijdelijke haaruitval (telogeen effluvium) is verspreid over het hele hoofd, komt twee tot drie maanden na een ziekte, operatie, crash-dieet of stressperiode, en de uitgevallen haren zijn normaal dik.
Is een hoog voorhoofd hetzelfde als kaal worden?
Nee. Een hoog voorhoofd of een volwassen haarlijn is een vorm van je hoofd, niet een proces. Kaal worden herken je aan verandering: de haarlijn staat hoger dan op oude foto's en de hoeken bij de slapen worden dieper dan het midden.
Wat doe ik als ik meerdere signalen herken?
Maak foto's bij daglicht van voren, van boven en van je kruin, leg ze naast oude foto's, en laat een arts beoordelen of een behandeling past. Wachten kost haarzakjes; wat nu nog dun staat, is te behouden.
Bronnen
- Thuisarts.nl: Ik heb haaruitval, wat kan het zijn?
- Thuisarts.nl: Ik word kaal (man)
- Norwood OT (1975). Male pattern baldness: classification and incidence. South Med J 68(11):1359-1365.
- Whiting DA (2001). Possible mechanisms of miniaturization during androgenetic alopecia or pattern hair loss. JAAD 45(3 Suppl):S81-86.
- Headington JT (1993). Telogen effluvium. New concepts and review. Arch Dermatol 129(3):356-363.
- Hillmer AM et al. (2005). Genetic variation in the human androgen receptor gene is the major determinant of common early-onset androgenetic alopecia. Am J Hum Genet 77(1):140-148.
