DHT (dihydrotestosteron) is een krachtige vorm van testosteron die in je lichaam wordt gemaakt door het enzym 5-alfa-reductase. Bij mannen met erfelijke aanleg reageren de haarzakjes op de kruin en bij de slapen overgevoelig op DHT: elke groeicyclus wordt korter en de haar dunner. Niet de hoeveelheid testosteron bepaalt of je kaal wordt, maar de gevoeligheid van je haarzakjes. Behandelingen die DHT remmen, zoals finasteride, pakken dit proces bij de bron aan.
DHT is het hormoon dat erfelijke haaruitval aanstuurt. Het wordt in je lichaam gemaakt uit testosteron door een enzym, en bij mannen met de erfelijke aanleg reageren de haarzakjes op de kruin en bij de slapen daar overgevoelig op. Het gevolg: elke groeicyclus wordt korter, elke nieuwe haar dunner, tot het zakje stopt. Wie dat mechanisme begrijpt, begrijpt ook waarom shampoo niets doet en waarom vroeg ingrijpen zoveel uitmaakt.
Wat is DHT?
DHT staat voor dihydrotestosteron. Het is een androgeen, een mannelijk geslachtshormoon, en het is een sterkere variant van testosteron. DHT bindt ongeveer drie tot vijf keer krachtiger aan de androgeenreceptor dan testosteron zelf.
Je lichaam heeft DHT nodig. In de puberteit zorgt het onder andere voor de ontwikkeling van baardgroei, lichaamsbeharing en de prostaat. Het is dus geen “slecht” hormoon. Het probleem is wat het doet op een specifieke plek: de haarzakjes op je hoofd.
Hoe wordt DHT gemaakt?
Testosteron wordt omgezet in DHT door een enzym: 5-alfa-reductase. Dat enzym komt in twee belangrijke vormen voor, type 1 en type 2. Type 2 zit onder andere in de haarzakjes van de hoofdhuid, in de prostaat en in de huid van de geslachtsdelen.
Dat is de reden dat een middel dat dit enzym remt, zoals finasteride, effect heeft op haaruitval: minder enzymactiviteit betekent minder DHT bij de haarwortel.
Waarom sommige mannen kaal worden en andere niet
Hier zit de kern, en ook de mythe die je moet loslaten.
Mannen die kaal worden hebben niet meer testosteron of meer DHT dan mannen met vol haar. Het verschil zit in de haarzakjes zelf. Bij erfelijke aanleg hebben de haarzakjes op de kruin en bij de slapen meer androgeenreceptoren en reageren ze sterker op DHT. Die gevoeligheid is genetisch en komt van beide kanten van de familie, niet alleen van opa van moederskant.
De haarzakjes aan de achterkant en zijkanten van het hoofd zijn bij vrijwel alle mannen veel minder gevoelig. Daarom blijft de krans staan, ook bij mannen die verder helemaal kaal zijn. En daarom worden juist die haren gebruikt bij een transplantatie: ze nemen hun ongevoeligheid mee.
Wat DHT met de haarwortel doet
Een haar groeit in een cyclus van drie fasen:
- Anagene fase: de groeifase. Duurt normaal twee tot zes jaar.
- Catagene fase: een korte overgangsfase van enkele weken.
- Telogene fase: de rustfase, waarna de haar uitvalt en het zakje opnieuw begint.
Bij een DHT-gevoelig haarzakje gebeurt er elke cyclus iets kleins: de groeifase wordt korter en het zakje krimpt een beetje. De haar die terugkomt is korter, dunner en lichter van kleur. Dit heet miniaturisatie.
Na een aantal cycli is de haar zo dun dat je hem nauwelijks ziet: een donshaartje. Uiteindelijk produceert het zakje helemaal geen haar meer. Bij een groot deel van de zakjes op de kruin en bij de slapen tegelijk zie je dat als een kale plek of terugtrekkende haarlijn.
Belangrijk: het is een geleidelijk proces. Het duurt jaren. Daarom merk je het laat.
Waarom dit betekent dat timing alles is
Een haarzakje dat nog een dunne haar maakt, leeft nog. Verlaag je de DHT-druk, dan kan de groeifase weer langer worden en de haar dikker. Dat is wat behandeling doet: het proces vertragen of stoppen en bestaande haren versterken.
Een haarzakje dat gestopt is en waarvan het weefsel is vervangen door bindweefsel, komt met geen enkele behandeling terug. Dit is geen verkooppraatje, het is de reden dat dermatologen zeggen: hoe eerder, hoe beter.
Hoe finasteride ingrijpt op DHT
Finasteride blokkeert 5-alfa-reductase type 2. Daardoor wordt er minder testosteron omgezet in DHT. In de registratiestudies met de tablet van 1 mg had na twee jaar 83 procent van de mannen geen verdere uitval, tegen 28 procent op placebo (McClellan en Markham, 1999).
Bij de tablet daalt DHT door het hele lichaam. Bij een topische oplossing, in Nederland op recept bereid door een apotheek, gebeurt het vooral in de hoofdhuid. In de fase III-studie van Piraccini en collega’s (2022) daalde DHT in het bloed bij topisch gebruik met gemiddeld 34,5 procent, tegen 55,6 procent bij de tablet, terwijl het effect op het aantal haren vergelijkbaar was. De hoeveelheid finasteride in het bloed was meer dan honderd keer lager.
Dat is de logica achter lokaal behandelen: de DHT-remming waar je hem nodig hebt, met minder blootstelling waar je hem niet nodig hebt.
Wat DHT niet verlaagt
Een paar dingen die vaak worden genoemd, en waarom ze tegenvallen:
- Saw palmetto en andere supplementen. Er zijn kleine studies, maar geen bewijs dat ze DHT in de hoofdhuid voldoende verlagen om erfelijke uitval te stoppen.
- Cafeïneshampoo. Cafeïne heeft in laboratoriumstudies een effect op haarzakjes, maar een shampoo spoel je na een minuut uit. Aan DHT doet hij niets.
- Voeding. Een gezond dieet is goed voor je haar, maar verandert je genetische gevoeligheid niet.
- Minoxidil. Werkt wel, maar via een andere route: het verlengt de groeifase en verbetert de doorbloeding. Het remt DHT niet, en daarom wordt het vaak gecombineerd met een DHT-remmer.
Kun je te weinig DHT hebben?
Het verlagen van DHT heeft gevolgen buiten je hoofdhuid, zeker bij de tablet. Daar komen de bekende bijwerkingen vandaan: bij een klein percentage mannen minder libido of erectieproblemen. In de tabletstudies was dat 3,8 procent tegenover 2,1 procent bij placebo. Bij topisch gebruik is de kans kleiner, omdat er minder in het bloed komt, maar niet nul. Een arts weegt dit per persoon af.
Conclusie
DHT is niet je vijand, maar bij erfelijke aanleg is het wel de motor achter je haaruitval. Het maakt je haarzakjes elke cyclus een beetje kleiner tot ze stoppen. Alleen behandelingen die deze route raken, remmen het proces. Wat er nu nog groeit, kun je behouden. Wat gestopt is, niet. Dat is de enige reden om niet te wachten.
In Nederland kan een beoordeling door een dermatoloog ook online. Kádeso Labs werkt met een dermatoloog en hoogleraar die elke aanvraag persoonlijk beoordeelt en de behandeling op maat laat bereiden door een Nederlandse apotheek.
Veelgestelde vragen
Heb ik meer testosteron als ik kaal word?
Nee. Mannen die kaal worden hebben gemiddeld niet meer testosteron dan mannen met vol haar. Het verschil zit in hoe gevoelig hun haarzakjes zijn voor DHT.
Kan ik DHT verlagen met voeding of supplementen?
Er is geen betrouwbaar bewijs dat voeding, saw palmetto of andere supplementen DHT in de hoofdhuid voldoende verlagen om erfelijke haaruitval te stoppen.
Waarom valt het haar aan de achterkant niet uit?
De haarzakjes aan de achterkant en zijkanten zijn bij de meeste mannen genetisch minder gevoelig voor DHT. Daarom worden juist die haren gebruikt bij een haartransplantatie.
Hoe remt finasteride DHT?
Finasteride blokkeert het enzym 5-alfa-reductase type 2, dat testosteron omzet in DHT. Daardoor daalt DHT in de hoofdhuid en in het bloed. Bij de tablet in het hele lichaam; bij een topische oplossing vooral lokaal.
Stopt de haaruitval helemaal als DHT omlaag gaat?
Bij de meeste mannen vertraagt of stopt de uitval en worden bestaande haren dikker. Haarzakjes die al volledig gestopt zijn, komen niet terug.
Bronnen
- McClellan KJ, Markham A (1999). Finasteride: a review of its use in male pattern hair loss. Drugs 57(1):111-126.
- Piraccini BM et al. (2022). Efficacy and safety of topical finasteride spray solution for male androgenetic alopecia. JEADV 36(2):286-294.
- Caserini M et al. (2014). A novel finasteride 0.25% topical solution: pharmacokinetics and effects on plasma androgen levels. Int J Clin Pharmacol Ther 52(10):842-849.
- Thuisarts.nl: Kaalheid bij mannen

Geef een reactie