Ga naar de huisarts als je ineens kale plekken krijgt, veel meer haar verliest dan normaal, jonger bent dan 20, of je er onzeker of somber door voelt. Bij gewone, langzame erfelijke haaruitval hoeft het volgens Thuisarts.nl niet. De huisarts raadt medicijnen standaard niet aan, maar kan ze wel met je bespreken.
Ga met haaruitval naar de huisarts als je ineens kale plekken krijgt, veel meer haar verliest dan normaal, jonger bent dan 20 jaar, of je er onzeker of somber door voelt. Bij gewone erfelijke haaruitval die langzaam gaat, hoeft het volgens Thuisarts.nl niet. De huisarts kan dan wel uitleg geven en medicijnen met je bespreken.
Wanneer is haaruitval een reden om de huisarts te bellen?
Haaruitval is een reden om te bellen als het plotseling komt, in plekken zit, of je stemming raakt. Thuisarts.nl, de site van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG), noemt vijf situaties om een afspraak te maken:
- Je verliest veel meer haren dan je gewend bent.
- Je haar wordt dunner.
- Je krijgt ineens kale plekken op je hoofd.
- Je maakt je zorgen over de haaruitval.
- Je voelt je er onzeker, somber of ongelukkig door.
Voor mannen die kaal worden, noemt Thuisarts.nl er nog één bij: je bent jonger dan 20 jaar.
Ter vergelijking: tot ongeveer 120 haren per dag verliezen is volgens Thuisarts.nl normaal. Wie dat aantal ruim overschrijdt, heeft iets anders dan gewone slijtage.
Wanneer hoeft het niet?
Bij langzame, erfelijke haaruitval zonder klachten hoeft een bezoek niet. Thuisarts.nl schrijft het letterlijk: “Heb je weinig last van het kaal worden? Dan hoef je de huisarts niet te bellen.”
Erfelijke haaruitval (androgenetische alopecia) is geen ziekte. De NHG-Behandelrichtlijn Alopecia noemt het een normaal verschijnsel bij het ouder worden, zonder gevolgen voor de lichamelijke gezondheid. Volgens Thuisarts.nl krijgt 8 op de 10 mannen van 70 jaar ermee te maken.
Dat betekent niet dat je er niets aan mag willen doen. Het betekent alleen dat de huisarts er geen medische noodzaak in ziet. Dat is een verschil dat veel mannen pas in de spreekkamer ontdekken.
Wat doet de huisarts bij haaruitval?
De huisarts kijkt naar het patroon en vraagt naar het beloop. Bij dunner haar aan de slapen en op de kruin, dat langzaam erger wordt, is de diagnose meestal direct duidelijk.
De NHG-richtlijn beschrijft wat de huisarts nagaat en bespreekt:
- Het patroon. Terugwijkende slapen en een dunne kruin passen bij erfelijke haaruitval.
- Het beloop. Erfelijke haaruitval is langzaam en neemt geleidelijk toe.
- Anabole steroïden. De richtlijn laat bij mannen vragen naar het gebruik daarvan.
- De gevolgen voor je stemming. De huisarts hoort de psychische gevolgen te bespreken.
Bloedonderzoek hoort er bij erfelijke haaruitval bij mannen meestal niet bij. De richtlijn noemt bloedonderzoek naar bloedarmoede en de schildklier bij haar dat over het hele hoofd dunner wordt.
Welke soorten haaruitval zijn geen erfelijke haaruitval?
Haaruitval die plotseling komt, in ronde plekken zit of met schilfers gaat, heeft een andere oorzaak. Thuisarts.nl noemt onder meer deze:
| Wat je ziet | Mogelijke oorzaak | Naar de huisarts? |
|---|---|---|
| Slapen en kruin worden langzaam dunner | Erfelijke haaruitval | Alleen als je er last van hebt of jonger bent dan 20 |
| Ineens ronde of ovale kale plekken | Alopecia areata, een ziekte van de afweer | Ja |
| Overal meer uitval, weken na koorts, operatie of veel stress | Tijdelijke hevige haaruitval | Ja, bij veel meer uitval dan normaal |
| Schilferende plekken met afgebroken haren | Schimmel van de hoofdhuid | Ja |
| Uitval na de start van een nieuw medicijn | Bijwerking van het medicijn | Ja, stop niet zelf |
De tijdelijke vorm heet telogeen effluvium. Headington beschreef in 1993 vijf manieren waarop de haarcyclus zo verstoord kan raken. Het haar valt dan verspreid over het hoofd uit, en geen vast patroon van slapen en kruin. Ook een tekort aan ijzer kan volgens Thuisarts.nl hevige haaruitval geven. Meer daarover staat in Kan een vitaminetekort haaruitval veroorzaken?.
Schrijft de huisarts medicijnen voor?
Dat kan, maar de huisarts begint er meestal niet zelf over. De NHG-Behandelrichtlijn Alopecia is hier duidelijk: “Medicamenteuze behandeling van alopecia androgenetica wordt niet aanbevolen”. Medicijnen worden volgens de richtlijn alleen besproken bij hoge lijdensdruk.
Wil je toch behandelen, dan hoort de huisarts uitleg te geven over het effect en de bijwerkingen. Het gaat om twee middelen: minoxidil, dat je smeert, en finasteride, een tablet op recept. Thuisarts.nl schrijft dat minoxidil bij ongeveer 1 op de 6 mensen een beetje helpt en finasteride bij ongeveer 1 op de 4 mannen.
Thuisarts.nl en de richtlijn beschrijven ook hoe het daarna gaat:
- Na 2 tot 4 weken bespreek je hoe het gaat en of je bijwerkingen hebt.
- Na 6 maanden beoordeelt de huisarts of het middel werkt.
- Werkt het niet, dan stop je.
- Het effect verdwijnt als je stopt.
Beide middelen worden niet vergoed. De richtlijn schrijft: “Zowel minoxidil als finasteride (1 mg) worden niet vergoed.”
De terughoudendheid van de huisarts is dus beleid en geen onwil. Wie een behandeling wil die de oorzaak remt, moet daar zelf om vragen. Wat DHT (dihydrotestosteron) met die oorzaak te maken heeft, staat in DHT en haaruitval uitgelegd.
Wanneer verwijst de huisarts door naar een dermatoloog?
De huisarts verwijst door bij jongeren, bij twijfel en als de middelen te weinig doen. De NHG-richtlijn noemt drie situaties:
- Adolescenten met erfelijke haaruitval.
- Mannen met hoge lijdensdruk bij wie minoxidil of finasteride niet het gewenste effect had.
- Onzekerheid over de diagnose.
Thuisarts.nl noemt daarnaast een verwijzing naar het ziekenhuis als de oorzaak mogelijk een afweerziekte is of een teveel aan mannelijke hormonen.
Hoe bereid je het gesprek voor?
Een goed voorbereid gesprek van tien minuten levert meer op. Neem dit mee:
- Foto’s. Twee of drie foto’s van een paar jaar geleden en van nu, bij vergelijkbaar licht.
- Het begin. Wanneer viel het je voor het eerst op, en ging het langzaam of snel?
- De familie. Wie is er kaal geworden, aan beide kanten?
- Je medicijnen en supplementen. Ook middelen zonder recept en sportsupplementen.
- Wat je al probeerde. Shampoo, minoxidil, vitamines, en hoe lang.
- Je vraag. Zeg duidelijk of je uitleg wilt, of dat je wilt behandelen.
Dat laatste punt maakt het grootste verschil. De huisarts mag medicijnen pas bespreken als hij weet dat het je echt dwarszit.
Wat als je verder wilt dan de huisarts gaat?
Dan zijn er in Nederland meer routes: een dermatoloog na verwijzing, of een online dienst met een arts. Let bij een online dienst op wie er beoordeelt en welke apotheek levert. De punten om op te letten staan in Is een online haarcheck betrouwbaar?.
Wie eerst wil weten welke behandelingen er bestaan en hoe sterk het bewijs is, vindt dat in de vergelijking van de 5 behandelingen.
Veelgestelde vragen
Moet ik met kaal worden naar de huisarts?
Volgens Thuisarts.nl hoeft dat niet als je er weinig last van hebt. Maak wel een afspraak als je jonger bent dan 20 jaar of als je je er onzeker, somber of ongelukkig door voelt.
Wat doet de huisarts bij haaruitval?
De huisarts kijkt naar het patroon en stelt vragen over het beloop, medicijnen en de familie. Bij erfelijke haaruitval is bloedonderzoek meestal niet nodig. Daarna volgt uitleg en zo nodig een gesprek over medicijnen.
Schrijft de huisarts finasteride voor tegen haaruitval?
Dat kan, maar het is niet de standaard. De NHG-Behandelrichtlijn Alopecia raadt medicijnen bij erfelijke haaruitval niet aan en laat ze alleen bespreken bij hoge lijdensdruk.
Wanneer verwijst de huisarts naar de dermatoloog?
Volgens de NHG-richtlijn bij adolescenten, bij twijfel over de diagnose, en bij mannen met hoge lijdensdruk bij wie minoxidil of finasteride te weinig deed.
Wanneer is haaruitval een reden om snel te bellen?
Als je ineens kale plekken krijgt, als het haar in korte tijd overal uitvalt, of als de hoofdhuid schilfert en de haren afbreken. Dat past niet bij erfelijke haaruitval.
Bronnen
- Thuisarts.nl: Ik word kaal (man)
- Thuisarts.nl: Ik heb haaruitval, wat kan het zijn?
- Nederlands Huisartsen Genootschap: NHG-Behandelrichtlijn Alopecia
- Farmacotherapeutisch Kompas: finasteride (bij alopecia)
- Headington JT (1993). Telogen effluvium. New concepts and review. Arch Dermatol 129(3):356-363.
